Home

‘Schnitzler misprijst “klootjesvolk”’. Dat was in de zomer van 2012 de aandachttrekkende kop boven een opiniestuk in de Volkskrant. Anders dan de kop deed vermoeden, gaf het stukje weinig inzicht in de al dan niet misprijzende denkbeelden van Schnitzler. Wel werd ons een blik gegund op de hersenspinsels van de auteur van de ingezonden bijdrage: de opiniepeiler én opiniemaker Maurice de Hond.

Deze geest, inclusief de voortbrengselen ervan, was het afgelopen weekeinde onderwerp van een onderzoeksartikel in NRC Handelsblad getiteld ‘Onderzoek van Maurice de Hond: effectieve propaganda’. Over deze publicatie, waarin vier wetenschappers hun licht lieten schijnen over de methode-De Hond, zo meer. Vooralsnog krijgt u de chocoladeletterversie van mij cadeau: ‘De Hond misleidt klootjesvolk’.

Nee, dit wordt geen staaltje rancuneus columnisme. Sterker, destijds was ik blij verrast met De Honds reactie op mijn opinieartikel ‘Wantrouw statistieken, negeer peilingen’. Als nieuwkomer in columnistenland kan het immers geen kwaad wanneer een BN’er, en gezaghebbend opiniepeiler bovendien, je welkom heet door een stukje aan jouw vermeende misprijzen te wijden.

Maar wat de repliek van De Hond op mijn stukje – evenals zijn reactie op de NRC-publicatie – waardevol en onthullend maakt, is het felle anti-elite sentiment. Ik, en met mij andere mensen op ‘bepaalde plekken in politiek, media en op universiteiten’, zou me schuldig maken aan dédain voor het gewone volk. Aldus trok ’s lands belangrijkste peiler uit mijn inhoudelijke kritiek op opiniepeilingen de conclusie: grachtengordelelite. De combinatie van verheerlijking van het gesundes Volksempfinden en doorleefde wrok tegen de gevestigde orde: de rancune brandde bijkans een gat in de opiniepagina van die dag.

Nu gun ik De Hond zijn gedachtegoed, en het staat hem vrij om een verstarde, van het gezonde volksgevoel vervreemde elite als bron van alle kwaad aan te wijzen. Vraag is echter of dit wereldbeeld zijn objectiviteit en die van zijn enquêteresultaten beïnvloedt. Want, om Menno ter Braak maar eens af te stoffen: ‘Het ressentiment zal zich desnoods misstanden scheppen om zich een rechtvaardigend voorwendsel te kunnen verschaffen.’

Het NRC-artikel bevestigt de actualiteit van Ter Braaks woorden. De Hond schijnt zich niet alleen vergaand gecompromitteerd te hebben met de politieke projecten Leefbaar Hilversum, Leefbaar Nederland en 50Plus van zijn vriend Jan Nagel (onbezoldigd onderzoek, nauwe betrokkenheid bij de strategiebepaling), maar lijkt tevens de peilingendynamiek ten gunste van zijn vriend een handje te hebben geholpen. Want gunstige peilingen genereren publiciteit en brengen een opwaartse spiraal op gang.

Dat bewerkstelligt de opiniepeiler door het stellen van tendentieuze vragen. Zo wordt de onvrede in de richting van een substantiële virtuele zetelwinst gestuwd die de partij – 50Plus in dit geval – het juiste momentum geeft. Men creëert zogezegd een hype. Een van de wetenschappers die de werkwijze van De Hond voor 50Plus onderzocht, concludeert dan ook dat hier geen publieke opinie werd gemeten, maar gemaakt. En de reflex van De Hond? U raadt het al: professoren en NRC-journalisten minachten het gewone volk.

Zoals we sinds de affaire-Stapel weten, is de wens niet alleen de vader van de gedachte, maar hij bepaalt tevens en in voorkomende gevallen de uitslag van wetenschappelijk onderzoek. Zeker wanneer er statistieken in het spel zijn, ligt het adagium ‘lies, damned lies, and statistics’ altijd op de loer. Zou De Hond de sluimerende onvrede onder het electoraat, de veenbrand die hij zo graag zichtbaar maakt, willens en wetens aanwakkeren om zo zijn eigen gelijk bevestigd te krijgen? Is degene die de brand telkens als eerste ontdekt, hier tevens de pyromaan?

Dat het onafgebroken meten en publiceren van politieke voorkeuren invloed uitoefent op de opinievorming, heeft een aantal landen in Europa doen besluiten peilingen rond verkiezingstijd te verbieden. Een land kan zich een depressie laten aanmeten, maar evengoed laten meeslepen door de euforie over virtuele winnaars. Dat feit nodigt op zichzelf al uit tot bezinning en debat. Maar de suggestie dat de meest invloedrijke opiniepeiler in Nederland de opinievorming heeft gemanipuleerd, verdient nader en grondig onderzoek. Tot die tijd zouden de media er verstandig aan doen de peilresultaten van De Hond te negeren.

Het klootjesvolk misprijzen is misschien niet comme il faut, het klootjesvolk misleiden is evenwel een doodzonde.

Deze column stond op woensdag 3 april 2013 in de Volkskrant en verleidde De Hond tot een reactie:  Pyromaan De Hond heeft een keihard alibi

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s