Home

Transparant is het lichaam dat door de scanner gaat. De preventieve bodyscan moet de zieke genezen nog voordat hij ziek is. Transparant is de boef die men een wattenstaafje in de mond duwt. Een databank met alle dna-profielen maakt dat er geen misdaad onopgelost zal blijven. Transparant is het volkse sentiment in de peilingendemocratie. Zolang Maurice zijn vinger aan de pols van het gesundes Volksempfinden houdt, hoeft u zich nooit meer te laten verrassen door de oprispingen van uw buurman.

Transparant zijn trouwens ook alle landen en instellingen die een keurmerk krijgen. Met de status AAA of excellent hoeft niemand meer te twijfelen waar zijn geld of kind het beste thuis is. Transparant is het gezicht van het kwaad in handen van de schandpaaljournalistiek. Voortaan weet u precies waar en op wie u uw schuld kunt verhalen of uw woede kunt bekoelen. Transparant is tevens alle informatie op het wereldwijde web. De vrijbrieven voor onwetendheid zijn ingetrokken; u heeft immers alles gezien, gehoord en gelezen. En, last but not least: transparant zijn de politici onder het vergrootglas van de mediacratie. Oneliners worden gefactchecked, non-verbale signalen geduid, de leugenaars van de rechtschapenen gescheiden en de winnaars verkozen. Er ontgaat ons niets, we kijken dwars door onze bestuurders heen. (En zij door ons overigens, maar dat is een ander verhaal.)

Ik weet niet hoe het u vergaat, maar volgens mij wringt hier iets. Zou transparantie werkelijk het toverwoord zijn waarmee alle maatschappelijke fricties als sneeuw voor de zon verdwijnen? Een toverwoord is het zeker. De gemiddelde goochelaar verbleekt bij wat er allemaal uit de hoge transparantiehoed tevoorschijn komt. Onderste stenen natuurlijk, maar ook: houvast, gezondheid, beheersbaarheid, veiligheid, verantwoording, snelheid, eerlijkheid, rationalisering, efficiency, gemak, rendement en nog zo wat van die doorzichtige dingen. Al met al verwacht men dat transparantie vertrouwen schept; in elkaar, in de politiek, in van alles en nog wat eigenlijk.

Helaas blijkt de zucht naar transparantie meer dan eens bijwerkingen te veroorzaken die haaks staan op het beoogde effect. Ver- en bijziendheid bijvoorbeeld. Neem de kabinetsformatie. Weg met die ondoorzichtige en tijdverspillende kronkelroute langs het staatshoofd. Oude politiek. Bruggen bouwen? Nee, dat hoorde bij de stroperigheid van het pretransparante tijdperk. Bruggen slaan? Ja, daar zag Stef-blok-aan-het-been wel brood in. Kordaat en duidelijk. Prima Stef. Hier: de woningmarkt. Bouwen hoeft niet, vlot trekken is het devies. En een beetje snel graag – of doelmatig of doorzichtig, of hoe je het noemen wilt. Dat schept vertrouwen.

In de ban van de transparantiedwang waren de senatoren helaas onzichtbaar geworden en nog geen vier voortvarende maanden later stond Stef vast in de lift. Samen met een hijgende Buma in zijn nek. En toen hij eindelijk werd bevrijd, stapten het ventje Pechtold, zwartekousen Kees en olijke Arie binnen. Bleek Blok plots in een liftbediende getransformeerd. Waar wilt u uitstappen heren? En laat u een kruimeltje voor de liftboy achter? Van blok aan het been tot bedelbrood Blok. Maar wat de mannen elkaar precies toestopten voor de bewezen diensten, wat zich allemaal voor moois in de liftschacht heeft afgespeeld, God mag het weten.

De vluchtige contacten smaakten naar meer. Dus is er onlangs een parlementaire darkroom geopend. Staatssecretaris van Onderwijs Sander Dekker mocht als eerste naar binnen. Toen hij weer buitenkwam, bleek het geplande Tweede Kameroverleg over het leerlingenvervoer geschrapt. Heel spannend allemaal, maar wie bleef er nu met rode koontjes in het donker achter?

Ziehier de zegeningen van het pimpampettenkabinet. Het moest en zou een snelle wokschotel worden en beslist geen Boeuf Bourguignon. Maar hoeveel draaikontenkruid consultant Bos ook over het gerecht strooide, het bleef geur-, kleur-, en smaakloos. De sensatie van transparantie. Nadat de eerste koopkrachtwolkjes aan de genivelleerde horizon verschenen, bleek er – vergeef me de culinaire sprong – een kale kip zonder kop op tafel te staan. Hongerige tafelgasten zullen het beest blijven bestoken, maar het werkelijke vreetfestijn speelt zich onder tafel af. Mooier kan ik het niet maken, transparanter trouwens ook niet.

Als u het mij vraagt is transparantie een valstrik. Niet alleen in de politiek, maar overal waar men de transparantiewals al te enthousiast hanteert. Sterker, terreur en transparantie zijn broer en zus, willekeur en wantrouwen hun onwettige erfgenamen.

 Deze column stond woensdag 20 februari 2013 in de Volkskrant.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s