Home

In de zomer van 1996 schuifelde ik met mijn door kanker verteerde vader door Den Haag. Er kwam ons een kennis tegemoet die, naar de zin van mijn vader, op een al te deerniswekkende toon vroeg hoe het met hem ging. ‘Slecht,’ antwoordde mijn vader, ‘maar nu weet je wel hoe een kankerjood eruit ziet.’

Het was een reactie die men buitenproportioneel zou kunnen noemen. De bekende werd immers nodeloos in verlegenheid gebracht met een sentiment (Jodenhaat), terwijl hij eenvoudigweg naar mijn vaders gezondheidstoestand informeerde. Deze anekdote leent zich echter goed ter illustratie van een netelige kwestie én ter voorkoming van onnodige aantijgingen. Kortom: ik wil terugblikken op de Gaza-crisis en het hebben over de relatie tussen joden, buitenproportionaliteit en antisemitisme. En nu men mij slechts van joodse zelfhaat kan betichten, zal ik vrijmoedig spreken.

Samen met de periodieke opleving van het dodelijke kat-en-muisspel tussen Israëli’s en Palestijnen, worden we steevast getrakteerd op de losse flodders van ‘de vrienden van Israël’ of diasporajoden als Leon de Winter. Zo wist De Winter bij Pauw & Witteman te verkondigen dat het beloofde land in het Midden-Oosten ligt. Dit geopolitieke feit moest het geweld van de nazaten van Abraham relativeren. Want in het Midden-Oosten gelden andere regels en Leon weet waar Abraham de mosterd haalt. Dus mocht de Knesset morgen openbare stenigingen tot wet verheffen: gaat u rustig slapen, het past bij de tradities van de regio. Zo doorredenerend moet Leon wel concluderen: Israël schafft sich ab. Tenminste, als democratische rechtsstaat die weloverwogen met zijn geweldsmonopolie omgaat.

Nu zou men kunnen tegenwerpen dat in het Heilige Land feitelijk permanent de noodtoestand geldt. Men wordt immers continu bedreigd in het voortbestaan, een situatie die het opschorten van de rechtsorde rechtvaardigt. En inderdaad, zo’n toestand  bestaat – met name als uitdrukking van een psychische en deels verdrongen gevoelstoestand.

Exemplarisch voor dit joods hysterisch bewustzijn is Leon de lastezel die zich graag tweemaal aan dezelfde steen stoot. Ga maar na: Waar u de deken van de orde der advocaten ziet, zag De Winter Eichmann. Deken Kemper was immers uit op ‘de vernietiging van Bram Moszkowicz.’ En waar u het OM ziet, vermoedde Leon de Sicherheitsdienst. In de kwestie Badr Hari was het Openbaar Ministerie, aldus de Winter in de Volkskrant, slechts uit op ‘het vinden van een smerige dader.’ Naar aanleiding van dat laatste artikel twitterde Nico Dijkshoorn: ‘Nooit konden we zo nauwkeurig met een trauma meelezen.’ Rake observatie. En wat op microniveau voor De Winter geldt, geldt op macroniveau voor Israël.

Want hoe onversaagd de sabre’s – Israëliërs in Israël geboren; hard en stekelig van  buiten, zacht en zoet van binnen – ook lijken, ze zijn langdurig gemarineerd in een mengsel van slachtofferschap en wantrouwen. De wereld bestaat louter uit vijanden en antisemitisme is de norm. ‘Siege-mentality’ noemen wetenschappers dat, of gettomentaliteit in het ongepolijste taaluniversum van mijn vader. Eén ding is zeker: het is een ethos dat in het door muren en prikkeldraad omgeven getto dat Israël heet, springlevend blijft. Het doorleefde gettobewustzijn der Israëli’s maakt het land tot een zenuwinrichting, volgestouwd met neurotici die, zoals elke neuroot, bij voorkeur en iedere keer weer in dezelfde bocht eruit vliegen. Bepaald geen omgeving waar proportionaliteit als levenshouding goed gedijt.

De vraag of men meer geweld gebruikte dan nodig was om de aanval van de agressor af te slaan – de vraag naar proportionaliteit dus – is onbeantwoordbaar. Het veronderstelt immers dat vaststaat wie de aanvaller is en wie de verdediger. Maar wie in het land Kanaäns een discussie over oorzaken en gevolgen aangaat, belandt in een doolhof zonder uitgang. De afstammelingen van Sem menen allemaal evenveel recht te hebben op het predikaat slachtoffer. In een dergelijk universum is alles altijd teveel of te weinig. Het juiste midden bestaat er niet.

De verpersoonlijking van de gettomentaliteit – de gettojood – treft men overal aan. In de heuvels van Judea en Samaria, aan tafel bij Pauw & Witteman, in de kooppaleizen van Tel-Aviv en als Haagse kankerjood tegen wil en dank. Ik ben niet objectief, maar verkies toch de vileine zelfspot waaraan mijn vader zich te buiten ging, boven de disproportionele reflexen van De Winter. Om nog maar te zwijgen over de toevallen van de traumastaat die Israël heet.

Deze  column stond op 28 november 2012 in de Volkskrant 

2 thoughts on “Gettomentaliteit

  1. Beste Hans, de reactie van jouw vader was wel cru, maar ook vol zelfspot. Helaas weten maar weinig mensen dit soort galgenhumor te waarderen (ik verkeer in soortgelijke omstandigheden,min de uitzaaiingen – en wezenlijk verschil geef ik toe).
    Wat Israel betreft:
    Israel heeft een eigen interpretatie van proportionaliteit: 1 israeli is gelijk 100 “arabieren” (het woord Palestijn neemt men immers liever niet in de mond). En daarom is ons leed is meer waard dan hun leed, dat spreekt vanzelf. Ruil van een ontvoerde Israeli tegen 100 Palestijnse gevangenen is in die redenering gewoon eerlijk.
    Israel heeft een eigen interpretatie van gerechtigheid: voor het onrecht ons joden aangedaan dienen de arabieren te boeten, want de grote mufti van Jeruzalem was immers een vriend van Hitler.
    Israel heeft een eigen interpretatie van het recht op terugkeer: een afwezigheid van ± 2000 jaar geeft meer recht dan een afwezigheid van ± 60 jaar.
    Welk kruit is tegen dat soort ideologie gewassen? Redeneren helpt niet, het zit te diep in het brein en haat maakt blind.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s